Od polowy listopada do początków

„Od polowy listopada do początków grudnia 1791 roku uczestniczył w tych naradach również hetman Franciszek Ksawery Branicki, który uzyskał u króla urlop na słowo honoru, rzekomo dla załatwienia spraw spadkowych po Potemkinie (żona hetmana, Aleksandra z Engelhardtów, była siostrzenicą ks. Taurydzkiego).
Wyjazd hetmana do Jass był Stanisławowi Augustowi wielce nie na rękę. Król zabiegał od dawna o sprowadzenie do Polski wszystkich czołowych malkontentów, niechętnym okiem patrzył więc na powiększanie ich grupy poza granicami kraju. Wieczorem 23 października odbyła się decydująca rozmowa króla z Branickim, który przyszedł na Zamek „zapłakany, z listem żony donoszącej mu o śmierci Potemkina". Hetman tłumaczył konieczność swojego wyjazdu do Jass tym, że żona jego „w interesach rady dać sobie nie może; ani jej brat, ani szwagrowie nie mają indygenatu polskiego", a więc rzekomo tylko on sam, Branicki, może objąć w posiadanie ogromne dobra Potemkina położone w granicach Rzeczypospolitej — Smiłę142. „Zmiłuj się WKMość nade mną, a puść mię" — wołał Branicki, całując króla po rękach. „I tu swoim zwyczajem największe zaklęcia kładł na siebie."
Lubo niechętnie, Stanisław August zgodził się udzielić Branickiemu czterotygodniowego urlopu pod warunkiem, iż słowem honoru zagwarantuje „1° — że żadnego aktu przeciwnego 3mu maja nie podpisze; 2° — że w żadne imprezy przeciwko temuż aktowi wchodzić nie będzie z Potockim i Rzewuskim; 3° — że nikogo ustnie namawiać nie będzie do przeciwstawienia się temuż aktowi; 4° — że się wróci sam do Warszawy najdalej za 4 niedziele". Na zakończenie rozmowy w odpowiedzi na uwagę Branickiego, że dobrze byłoby poczynić jakieś kroki w celu nawiązania z dworem rosyjskim przyjaznego porozumienia, Stanisław August rzekomo oświadczył hetmanowi „Zapewne i ja nie zwady, ale przyjaźni żądam z Moskwą. Ale jarzma nie przyjmę na nowo i Konstytucji 3 Maja tknąć nie dam, póki żyć będę. To sobie wyperswadujcie"143. Z taką to deklaracją królewską hetman Branicki wyruszył do Jass.“(10)